Robbeneiland - Kaapstad

‘It is said that no one truly knows a nation until one has been inside its jail’ - Nelson Mandela

Na ons, alweer vroege ontbijt om half 8, reserveren we een Uber die ons om 08u15 aan de Clock Tower van het Waterfront afzet. Om 09:00 uur is de afvaart gepland naar Robbeneiland dus we zijn 3 kwartier te vroeg. Het is een voordeel dat ik niet meer moet zoeken waar we exact moeten zijn. We staan zo goed als vooraan in de rij wanneer het inschepen begint. We hebben onze tickets online gekocht bij Get your guide en onze tickets staan mooi in de app. Wanneer ze deze scannen, krijgen we echter te horen dat die code niet geldig is. We vliegen zonder pardon naar de infobalie boven. Daar bevestigen ze wat de dame beneden gezegd heeft. Gelukkig heb ik deze ochtend nog een bevestigingsmail ontvangen en heb ik gezien dat daar een telefoon nummer opstaat. Het moet gezegd, iedereen is hier super vriendelijk en behulpzaam. We mogen even plaatsnemen terwijl zij proberen om ons toch nog op de boot van 9 uur te krijgen. Om 2 minuten voor 9 krijgen we onze tickets en zetten we het op een lopen. We hebben nog maar 1 voet aan boord gezet van de grote catamaran, of de trossen worden al losgegooid. Niet goed hoor, al die stress zo vroeg op de ochtend. De grote motoren maken veel herrie en veroorzaken flink wat golfslag achter de boot. De zee is wild en er zijn sowieso al heel veel golven dus ik hou mijn hart vast. Ik heb wel tijdig een pilletjes genomen tegen de reisziekte maar of die echt  helpen, daar twijfel ik een beetje aan. Deze keer mogen we ook niet aan dek want de boot zwiept van links naar rechts en het is dan ook moeilijk om me te fixeren op de horizon. Na een goede 35 minuutjes varen, arriveren we op Robbeneiland, één van de beruchtste gevangenissen ter wereld en ik ben blij dat ik eindelijk terug vaste grond onder mijn voeten heb. Ik voel me een beetje woezie.

Op het eiland aangekomen, staan er een hoop aftandse oude bussen klaar om ons rond te leiden. We wachten strategisch op de eerstvolgende bus zodat we vooraan kunnen zitten. Een jonge zwarte dame, een jeugdigere versie van Woopi Goldberg, leidt ons met veel overtuiging rond en vertelt alles over het eiland en de apartheid. Gedurende 400 jaar werden er mensen verbannen of gevangengehouden. Begin 17de eeuw was het een strafkolonie. Later kwam er een leprakolonie en begin jaren 60 werd het eiland ingericht als zwaarbeveiligde gevangenis van het Zuid Afrikaanse apartheidsregime.  

Het verhaal over Robert Subukwe, de enige door de regering erkende politieke gevangene, die heel veel jaren in eenzaamheid werd opgesloten en toen hij ongeneeslijk ziek werd, werd overgebracht naar het vaste land om op een plaats ver van zijn hometown Graaff-Reinet te sterven, maakt veel indruk. De regering wilde hiermee voorkomen dat een politieke gevangene op Robbeneiland zou overlijden. Halverwege de bustour mogen we even uitstappen voor een toiletstop en wat frisse lucht. Ook al is dit een sombere omgeving, mijn hart maakt toch een sprongetje wanneer ik op de rotsen enkele pinguïns zie. Toch een lichtpuntje tijdens deze beklijvende uitstap. 

Vanaf het begin van de apartheid werden op Robbeneiland mannelijke, zwarte politieke gevangenen vastgehouden. Ze kregen het minimale te eten en moesten hard werken in de steengroeven. Aan het begin was er nog wel echt kalksteen nodig, onder andere om hun eigen gevangenissen te bouwen, maar toen de vraag afnam, moesten de gevangenen de stenen gewoon van de ene kant van de groeve naar de andere kant verplaatsen. Velen kregen last van hoornvliesontsteking als gevolg van het felle licht en het stof. Als je niet hard genoeg werkte kreeg je straf, zoals de isoleercel, geen eten of 6 stokslagen. Veel gevangen zijn bezweken onder het zware werk, vervolgens zijn ze ergens begraven, maar hun nabestaanden zijn tot op de dag van vandaag vaak niet op de hoogte gesteld van de locatie van hun graf.

Na de busrit worden we in de gevangenis rondgeleid door een voormalige gevangene, die ons dus over zijn eigen geschiedenis en herinneringen vertelt. Indrukwekkend en ontroerend zijn de woorden die hierbij passen. Ik blijf het gek vinden dat dit alles echt nog maar kortgeleden heeft plaatsgevonden. Hij vertelt in een grote cel, waar wel 120 gevangenen moesten leven, zijn verhaal. Dat in de eerste jaren de gevangenen geen bedden hadden, maar slechts een matje en dat ze in twee rijen van 60 man strak naast elkaar op de grond sliepen. Later toen de toestanden ook in de rest van de wereld bekend werden, zijn onder druk van het Rode kruis, bedden geplaatst. Wat ook heel veel indruk maakt is het onderscheid wat er gemaakt werd tussen zwarten en kleurlingen. Zwarten kregen geen ondergoed en minder kleding, volgens de blanken hadden zij dat ook niet nodig.

Tussen al deze gruwelijkheden gebeurde soms ook iets moois. Veel ongeschoolde gevangenen hebben hier leren lezen en schrijven van de paar mensen die dat wel konden. Dat gebeurde vooral in de badkamer, omdat daar 's nachts licht was. Het studeren moest in ploegen gebeuren vanwege ruimtegebrek en omdat er te weinig boeken waren. Iedereen deed moeite om ook een ander te onderwijzen. De leus was: ‘Each one teach one’. Dit heeft hen veel gebracht nadat ze de gevangenis mochten verlaten.

Dit is natuurlijk ook de gevangenis waar Nelson Mandela 18 jaar in een cel heeft gezeten. De meeste gevangenen zaten op een zaal, maar sommige zoals Nelson Mandela zaten 24/7 in een cel. Ze hadden een deken om op te slapen en een emmer om hun behoefte in te doen. Er waren geen ramen dus wanneer het regende, werd de cel ook gewoon nat. Onvoorstelbaar wat Mandela betekent voor de zwarte bevolking. ‘Forget the past, let's build a new future’. Dat is voor de zwarte bevolking niet zomaar een slogan, maar iets waar heilig in geloofd wordt. Wanneer onze gids afscheid van ons neemt zegt hij: ‘you can walk to the habour now to take the ferry - it is a short walk to freedom’.

Om 11:30 brullen de motoren van de ferry opnieuw en varen we terug naar Waterfront. Deze keer zitten we wel boven op het dek, maar we moeten wel blijven zitten want de boot zwiept nog steeds van links naar rechts. Eenmaal terug aan wal wandelen we naar de Anker want we willen die lekkere gemarineerde zalm nog een keertje eten. Jammer genoeg is die op dus moeten we iets anders kiezen. Ik ga voor stoofvlees en Tania voor vol au vent. We zitten tenslotte bij een Belg. Beide smaken dan ook hoe het hoort te smaken en de frietjes zijn hemels. 

Na de lunch besluiten we wat musea en galerijen te bezoeken. Het Zeitz MOCAA, zoals de volledige naam luidt, is de nieuwste trekpleister van Kaapstad. Het is het grootste museum voor Afrikaanse kunst op het continent, met schilderijen, foto’s en stellages van beroemde Afrikaanse kunstenaars. Het prachtige gebouw is een architecturale parel en staat in het hart van het Waterfront. Het lijkt alsof er een mes door boterzachte klei is gegaan. De opengelegde graancilinders geven een futuristisch effect: sommige doen dienst als liftschachten, andere hangen als stalactieten aan het plafond. Weer andere zijn over hun hele lengte verticaal doorgesneden, waardoor ovale gaten zijn ontstaan. Het zijn zachte ronde vormen, terwijl het beton zelf juist onafgewerkt en ruw is gelaten. Het museum wordt vanwege zijn architectuur ook wel het Zuid-Afrikaanse Guggenheim genoemd. Over de kunst kunnen we kort zijn: trekt op niks! Ja, ik versta die moderne kunst niet denk ik. Buiten beschouwing gelaten dat we 2 à 3 werken mooi vinden, is de rest in onze ogen gewoon lachwekkend. Dat mensen daar geld voor geven, vinden wij onbegrijpelijk. 

We sluiten de dag af met iets lekkers van Bakkerij Paul, ja ook hier in Zuid Afrika hebben ze heerlijke pistache macarons!

Langa Township - Bo Kaap

‘One can fall in love with a place while knowing life there is hard for the people who call it home’

Om half 8 uur gaan we naar de prachtige patio voor het ontbijt. Yoann zit er al en geeft me een dikke knuffel wanneer we boven komen. Het is een leuk weerzien, ook met Albert de buurman die ik vorig jaar al zo’n schatje vond. We voelen ons meteen thuis. De  andere gasten schuiven ook aan. Het personeel is ontzettend lief en we worden met een glimlach begroet. Lang kunnen we echter niet blijven keuvelen, want om 8 uur moeten we al vertrekken. Vandaag hebben we met Get Your Guide namelijk een uitstap naar Langa geboekt, waar de minder fortuinlijke inwoners van Kaapstad wonen. De uitstap vertrekt vanuit het Cape Town City Centre op slechts 10 minuutjes wandelen van ons guesthouse. Daar aangekomen, blijken ze van niets te weten. Ze bekijken onze papieren en sturen ons naar een hotel om de hoek. We hebben nog 5 minuten en zetten het op een lopen. Bijna bij het hotel, hoor ik plots mijn naam. Omdat we zo gehaast zijn, denkt de man in kwestie bij zichzelf: ‘dat zullen die twee Belgen wel zijn’. Hij stelt zich voor als Goodfrey en brengt ons naar een busje, waarin al een Duitse familie zit.

Onze tour begint met een boeiend bezoek aan District Six. Deze voormalige multiculturele woonwijk in het centrum van de stad staat vooral bekend om de gedwongen verwijdering van meer dan 60.000 inwoners tijdens het apartheidsregime in de jaren 70. Jarenlang woonden er mensen met verschillende etnische achtergronden in goede harmonie met elkaar: van nazaten van slaafgemaakten tot islamitische Kaap-Maleiers en Engelssprekende Afrikaners. Tijdens de apartheid was de regering van mening dat bevolkingsgroepen strikt moesten worden gescheiden. Dat was zelfs bij wet vastgelegd. District Six was een goed voorbeeld van een plek waar mensen met verschillende achtergronden in vrede samenleefden. Dat was geen goede reclame voor het beleid van die tijd. De inwoners van District Six werden gedwongen te verhuizen naar de Cape Flats, een zandvlakte ver buiten Kaapstad. Op veel van de toegewezen plekken zijn townships ontstaan. Je moet wel van steen zijn wil je niet geraakt worden door de verhalen over District Six.

We rijden vervolgens door naar Langa, de oudste township van Kaapstad. Townships ontstonden in de jaren vijftig van de vorige eeuw, toen tijdens de apartheid zwarte Zuid-Afrikanen en kleurlingen verbannen werden uit de steden om gedwongen te gaan wonen in aparte woongebieden, weg uit het zicht van de blanke bevolking. De naam van deze township betekent ‘zon’ in het Xhosa. De township werd aanvankelijk in fases gebouwd voordat ze in 1927 officieel werd geopend. Ze werd ontwikkeld toen in 1923 de Afrikanen gedwongen werden hun huizen te verlaten en naar gesegregeerde gebieden te verhuizen. Langa is een van de vele gebieden in Zuid-Afrika die vóór het apartheidsregime waren aangewezen voor zwarte Afrikanen. Het is de oudste van dergelijke buitenwijken in Kaapstad en was de locatie van veel verzet tegen de apartheid.

In Langa wacht er een andere gids ons op. Hij woont al zijn hele leven in deze township en zal ons rondleiden. Eerst leert hij ons enkele woorden, zoal ‘molo’, wat hallo betekent. Dit zeg je wanneer je iemand alleen goedendag zegt. Zijn mensen in groep, dan zeg je ‘moluene’. ‘Encosi’ betekent dan weer dank u. De Xhosa hebben een eigen taal met het gebruik van klikgeluiden. Wij vinden het hilarisch en brengen er niets van terecht wanneer we de woorden moeten nazeggen. Langa is eindeloos groot en zonder hem zouden we hier binnen een uur hopeloos verdwaald zijn. Het township bestaat grofweg uit 3 delen: shaks, family houses of hostels en Beverly Hills. Shaks zijn golfplaten hutjes waar de mensen illegaal verblijven, family houses of hostels zijn een soort woonblokken met veel kamers waar ze met verschillende families samenleven en Beverly Hills zijn de betere woningen waar slechts 1 familie in leeft.

In een van de hostels gaan we op bezoek bij 2 dames die één kamer delen van 2 op 2 meter. Ze zitten tegenover elkaar op een bed en de gids vertelt ons dat ze elk een paar kinderen hebben. Ook zij verblijven in datzelfde kamertje. Wanneer er niet genoeg plek is, slapen ze met de andere kinderen in de living. De muren van die living vertonen schimmelplekken en de elektriciteit lijkt ons ook niet erg veilig.  We spreken niet dezelfde taal, maar toch voel ik hun ziel. Ik voel hoeveel vreugde ze in hun hart meedragen. Het doet me beseffen hoeveel wij hier hebben en hoe vaak we toch nog een reden vinden om te klagen, ons te haasten, onszelf met anderen te vergelijken, ons af te sluiten en dat allemaal over het hoofd te zien. We zijn zo gefocust op wat er hierna komt, dat we vergeten hoe we gewoon moeten zijn. Soms is het goede leven niet iets waar je achteraan moet jagen. Soms is het iets waarvoor je simpelweg je ogen moet openen. De dames zetten al in hoop op hun kinderen die wel naar school gaan en hopelijk een diploma behalen.  Buiten op de binnenplaats ligt er zoveel vuil en rommel en dat alleen al is schrijnend. Er komt nochtans wel eenmaal per week een vuilnisophaal dienst maar blijkbaar is dat niet voldoende.  

In het gedeelte ‘Beverly Hills’, zien we mooie grote huizen met voortuintjes en bloemen. Hier staan vaak ook mooie auto’s voor de deur. Dit zijn mensen die zich opgewerkt hebben en meer verdienen, maar toch in de township blijven wonen. De gids drukt ons op het hart zeker geen geld te geven op straat. We kunnen wel doneren aan de mensen die hun huis openstellen of aan de scholen in het township. In het township is er ook een Langa craft shop waar ze allerlei spulletjes verkopen van de bewoners. Schilderijen, houten beeldjes en zoveel meer. De helft gaat naar de kunstenaar zelf en de andere helft naar de gemeenschap. Op die manier kunnen ze wat geld vergaren zonder dat er gebedeld moet worden. We spenderen hier wel wat tijd want de dochter van de Duitse familie wil graag een kleedje passen. 

We bezoeken een schooltje waar de kinderen ons met hun glimmende donkere ogen nieuwsgierig, maar op een afstandje aankijken. Ze zingen enkele liedjes voor ons en worden ietsje losser wanneer ze zien dat we meedansen op het ritme. Na het optreden, ga ik wat op wandel en eenmaal buiten zie ik een kindje uit een klaslokaaltje komen. Ik trek een gek gezicht en gillend verdwijnt hij terug naar binnen, maar komt even later toch terug, samen met enkele klasgenootjes. Ze pakken mijn hand en lopen met me mee, terwijl ze giechelend aan mijn haren voelen en de camera bestuderen. Ondertussen is de rest ook buitengekomen en Tania wordt uitbundig geknuffeld door die kleine pagadders. Het kost onze gids wel wat overtuigingskracht om ons weg te rukken bij de kinderen, maar we hebben niet zoveel tijd en we moeten nog naar het armste gedeelte van de township, de shaks. 

Eindeloze rijen golfplaten hutjes doemen op vanuit het niets. Het is een vreemd gevoel om toeschouwer van armoede te zijn. Ik walg echt van rijke toeristen die met dure camera's de ellende van een ander op de foto komen zetten en nu doe ik het notabene zelf. Toch helpt dit bezoek me om de geschiedenis van dit land beter te leren begrijpen en de realiteit te zien. Onze gids verzekert ons dat we er goed aan doen om een township te bezoeken want dat het dankzij het toerisme is dat de mensen kleine verbeteringen zien in hun leefomstandigheden. Hij zegt ook dat het hier veilig is voor ons om zonder hem rond te lopen, al heb ik daar zo mijn twijfels bij. Heel veilig zou ik me niet voelen denk ik. 

De eerste keer dat je een township ziet, word je overweldigd door een gevoel van medelijden. Kleine, stoffige krotten reiken tot aan de horizon. Maar achter deze façade van golfplaten schuilt veel levensvreugde, cultuur en muzikaal talent. We laten ons verrassen door de schoonheid en de creativiteit in de townships. Bij een prachtige muurschildering houden we halt. Ze werd gemaakt door een bekende Zuid Afrikaanse graffiti artiest om bewustwording voor de vaccinatie campagne van het COVID virus te verspreiden. 

We nemen afscheid van onze Lange Township gids, die ons opnieuw bij Goodfrey achterlaat en rijden vervolgens door het Nyanga Township, wat maan betekent. Dit is gelegen aan de overkant van de straat. Hier stappen we niet uit want in tegenstelling tot Langa is het hier wel gevaarlijk. We zien het dagelijkse leven achter het raam voorbij glijden. Een man staat aan de weg eten te bereiden. Door de rook van het open vuur probeer ik te ontdekken wat het is. Het blijken geitenkoppen en mijn honger is op slag over. 

Na ons bezoek vertrekken we naar Gugulethu, voor een bezoek aan het Gugulethu Seven Memorial. Het monument is opgericht ter nagedachtenis aan de dood van zeven jonge zwarte activisten op 3 maart 1986. Het monument bestaat uit zeven massieve en krachtige granieten, standbeeldachtige constructies en staat direct op de stoep voor maximale zichtbaarheid. Het beeld bestaat uit zeven figuren uit beton en graniet. Het kunstwerk herdenkt niet alleen de dood van zeven jongeren, maar is ook representatief voor de opbouw van een natie – het combineert elementen van verval of onvoltooidheid met delen die eruitzien alsof ze net zijn gebouwd. Het werd onthuld in maart 2000 op de Dag van de Mensenrechten.

Daarna rijden we naar het Amy Biehl Memorial. Zij was een 26 jarige anti apartheid activiste. Haar auto werd op een avond aangevallen. Ze werd mishandeld en doodgestoken. Bij beide monumenten mogen we absoluut niet uitstappen zegt Goodfrey want het is hier heel gevaarlijk. 

Terug in Kaapstad besluiten we in de namiddag rond te kuieren in de wijk waar we logeren. We maakten gisteren al wel een kleine wandeling hier, maar nu de zon schijnt, wil ik Tania deze kleurrijke wijk toch nog verder laten ontdekken. Heel veel politieke statements zoals de tekst ‘Free Palestine’ die we op veel huizen tegenkomen.

Het is tijd voor de lunch. Naast de gekleurde huizen staat deze wijk vooral bekend om de Cape Malay cuisine. Deze populaire keuken is een mengeling van Zuid-Afrikaans, Indonesisch en Maleisisch. Het Bo-Kaap Kombuis dat al 18 jaar bestaat ligt op slecht 15 minuten stappen volgens Google, maar wel boven op een berg. Wanneer we omhoog willen, worden we tegengehouden door een kind van een jaar of 10. Het is daar niet veilig zegt hij. Ik geloof er niets van en wil me daar niet door laten tegenhouden, maar Tania wordt bang dus draaien we terug en besluiten een straat verder te wandelen om daar omhoog te gaan. Onderweg komen we een jong koppeltje tegen die net in hun auto wil stappen en ik vraag hen of we juist zitten en of het veilig is. Ze verzekeren ons dat het veilig is, maar we zien wel het medelijden op hun gezicht wanneer ze zeggen: ‘ yes always up up up very steep indeed - good luck’. We klimmen dus verder omhoog en omhoog. Met de tong op onze tenen bereiken we eindelijk het restaurant. Gelukkig is het open en is er plaats. Het is een kleurrijk restaurant, net als de buurt en we hebben een prachtig zicht op de Tafelberg en op Bo Kaap. We nemen een ‘savory platter’ zodat we van alles een beetje kunnen proeven. Ik heb combo 1: bobotie, kip curry en prawn curry. Tania gaat voor combo 2: bobotie - fish curry en lamscurry. Er is ook rijst en roti’s bij. Alles smaakt heerlijk en ook al zien we bij veel mensen de helft terug naar de keuken gaan vanwege de te grote porties, wij slagen er wel in alles netjes op te eten. De bediening kon beter, die is wat stroef - misschien moeten ze eens leren lachen. 

Na de lunch blijven we nog even napraten want die luxe hebben we de voorbije weken niet gehad. Even relaxen na een top maaltijd. Rond 3 uur wandelen we terug naar beneden en kuieren nog wat rond in deze geweldige buurt. In tegenstelling tot vorig jaar, zien we best veel bedelaars op bijna elke hoek van de straat, maar ook vriendelijke bewoners die trots zijn op hun gekleurde huisjes.

Tijd voor een dessertje dus gaan we op zoek naar Dip and share, een populaire en kleurrijke dessertbar bekend om decadente reusachtige desserts met Belgische chocolade. Op het dakterras zijn er sky cabanas waar het heerlijk zitten is. De gevulde pannenkoeken, decadente wafels en smeuïge koekjes zorgen voor een heerlijke geur. Ik ga voor de ‘Caramel Trouble’, een pannenkoek gevuld met banaan en overgoten met karamel en dulce de leche met een bolletje vanille ijs. Tania gaat niet zondigen en eet gewoon een klein stukje van mijn pannenkoek. Ik ben instant happy want dit is zo lekker! 

s’Avonds maken we nog een kleine wandeling door de stad op zoek naar een supermarkt, maar het duurt wel even voor we iets gevonden hebben. Enkele straten voorbij ons hotel is er een kleine buurtsuperette, maar dat is voldoende om wat water en chocolade te kopen. Het begint te schemeren en er duiken hier en daar al wat lugubere figuren op. Tijd om terug te keren naar La Rose.

Bo Kaap - Kirstenbosch Gardens - Waterfront

Vandaag is de laatste dag van onze groepsreis aangebroken. We hebben het gevoel dat we heel veel gezien en gedaan hebben tijdens deze trip en ons reishartje zou helemaal opgeladen zijn als we nu naar huis zouden vliegen, maar we gaan nog niet naar huis. Belange ni! We hebben gelukkig nog enkele nachten bijgeboekt zodat we nog wat extra kunnen genieten van deze prachtige stad. Het gaat wel wennen zijn om afscheid te nemen van de groep en helemaal op onszelf aangewezen te zijn, maar we hebben nog een half dagje om samen met hen te genieten van Kaapstad. 

Zuid-Afrika is, zoals ze hier zeggen, een ‘rainbow nation’. Het maakt niet uit welke huidskleur je hebt, je bent hier welkom. Hoewel Zuid-Afrika een prachtig land is met ontzettend vriendelijke mensen, goedkoop en lekker eten en een indrukwekkende natuur, is er ook een keerzijde aan het land. Eentje die de meeste mensen flink onderschatten. Ik ben best al wel wat gewend op het gebied van reizen maar één ding dat hier echt wel het meest frappant is: het enorme verschil tussen arm en rijk. Dat heeft grotendeels te maken met de Apartheid waarbij de verschillende rassen in het land van elkaar werden gescheiden. Ieder ‘ras’ kreeg z’n eigen gebied. Waarbij de witte mensen het meeste profiteerden. De kloof tussen arm en rijk is hier nog heel erg duidelijk en dan vooral in Kaapstad. Hier zien we werkelijk op iedere straathoek zwervers. Dat is gewoon de dagelijkse realiteit en ook al zeggen de inwoners dat dat na verloop van tijd went, ik hoop dat ik er nooit ongevoelig bij word.

Hugo zet ons af aan Bo Kaap, de thuisbasis van moskeeën, kruidenwinkels en de kleurrijkste huizen van heel Kaapstad. Deze kleurrijke, Islamitische wijk met smalle steile straatjes en felgekleurde huisjes uit de 17e en 18e eeuw klampt zich vast aan de helling van Signal Hill, in de schaduw van de iconische Tafelberg en Lion’s Head. Wanneer we er toekomen is het nog bewolkt en de winkels zijn nog niet open. Ik begrijp dus goed dat onze medereizigers maar bedenkelijk kijken wanneer we hen zeggen dat dit de wijk is waar wij de komende week gaan logeren. Ik ken de wijk redelijk goed van vorig jaar want we hebben er dagelijks rondgelopen en ik ben er nog steeds verliefd op.

De wijk is nog steeds voor 90% islamitisch, terwijl andere culturen de overige 10% uitmaken. Dit komt doordat de meeste huizen al tientallen jaren in dezelfde families blijven. Wat ooit gold als een slechte buurt die alleen geschikt was voor slaven, is tegenwoordig een uiterst gewilde woonplek. Yoann vertelde ons vorig jaar al dat de toenemende populariteit van Bo-Kaap bij 'buitenstaanders' ervoor zorgt dat de huurprijzen stijgen, waardoor de wijk voor de oorspronkelijke bewoners niet langer betaalbaar is. 

Bo-Kaap ligt centraal in de stad en heeft als extra troef de Tafelberg als achtergrond. Interessant genoeg is de Tafelberg meer dan alleen een mooie achtergrond. Veel huizen in Bo-Kaap zijn oorspronkelijk gebouwd met stenen en klei van de berghelling zelf. De iconische berg ligt echter in de mist dus ik heb iedereen beloofd om een foto te gaan nemen later deze week wanneer het zonnetje schijnt.

De oorsprong van de gekleurde huizen brengt ons terug naar een zwarte pagina uit de geschiedenis. In de tijd van de slavernij was het voor de slaven verboden om kleurrijke kleding te dragen. Na de afschaffing van de slavernij schilderden de mensen uit de Bo-Kaap hun huizen dan ook meteen in een vrolijke kleur. Zo ontstond deze kleine wijk met huizen in alle kleuren van de regenboog. Na de ramadan krijgen de meeste huizen weer een nieuw likje verf waardoor de wijk haar kleurrijke uitstraling behoudt. 

Na een korte wandeling, rijden we verder naar de Kirstenbosch Gardens. De Nationale Botanische Tuin wordt vaak omschreven als 'de mooiste tuin van Afrika' vanwege de prachtige uitzichten en de uitzonderlijke biodiversiteit van de Kaapse flora. Het is ook de thuisbasis van veel vogels en andere dieren. Hugo weet enorm veel over alle planten en bloemen en leidt ons rond. 

Een loopbrug biedt de mogelijkheid om op boomniveau te genieten van vogels. Weggestopt tussen zo'n 430 bomen, bevindt zich de Boomslang, een gebogen, verhoogde loopbrug die een prachtig uitzicht biedt over de tuinen en de bergen van Kaapstad. De loopbrug werd gebouwd ter herdenking van het 100-jarig jubileum van Kirstenbosch in 2013, maar werd vanwege vertragingen in de bouw pas in mei 2014 voor het publiek geopend. De kronkelige structuur baant zich een weg door de bomen, zoals de inheemse boomslang waarnaar hij is vernoemd en die zelden op de grond wordt gezien. Van hier heb je een prachtig zicht op de boomtoppen en de tuinen eronder.

De botanische tuin met protea’s, palmvarens, fynbos, aloë’s en 7.000 andere Zuid-Afrikaanse planten- en bomensoorten is een oase van rust midden in de stad. Het is alsof de helling van de Tafelberg al het stadslawaai opslokt. Zelfs als je normaal gesproken niet zo van tuinen houdt, is het moeilijk om niet onder de indruk te zijn van de enorme omvang en schoonheid hier.

We gaan nog voor de laatste keer samen iets drinken en dan is het tijd voor onze reisgenootjes om naar de luchthaven te vertrekken. Er komen uiteraard traantjes, vooral bij mij en Mieke. We hadden een super leuke groep en we gaan iedereen heel erg missen, maar Mieke toch het meest. Je hebt zo van die mensen die je tegenkomt en waarmee het instant klikt. We zijn er dan ook van overtuigd dat het geen vaarwel is maar tot ziens. We zwaaien iedereen uit en gaan dan terug de tuinen binnen om het laatste stukje van Kirstenbosch te ontdekken. We zijn nu helemaal op onszelf aangewezen. Ondertussen schijnt de zon uitbundig en is de lucht blauw.

Rond half 2 nemen we een über naar het Victoria en Alfred Waterfront. Dit is zonder twijfel de meest toeristische plek van de stad. Hier scheren meeuwen voorbij, liggen zeehonden loom in de zon en geven passerende jachten je het gevoel dat je overal ter wereld zou kunnen zijn. De grote pinguïn met duikuitrusting kijkt uit over de kade en een man in de klokkentoren houdt nauwlettend de schepen in het oog. Af en toe sluit de brug om deze door te laten.

We hebben honger en zetten ons op het terras van Capetown Fish Market voor die lekkere gamba’s die Dee Dee hier vorig jaar gegeten heeft. Ik was toen ziek en kon er toen niet van genieten. Ze heeft gelijk, ze zijn hemels en super goedkoop bovendien. We krijgen elk 12 gamba’s perfect gebakken in een citroen boter saus met frietjes en rijst en betalen slechts 32 euro met drank bij! Na de lunch wandelen we nog wat rond, bezoeken enkele winkeltjes en de overdekte souvenir markt.

Rond half 5 nemen we een über naar het President Hotel om onze bagage op te halen. Omdat ik vorig jaar zo gecharmeerd was van La Rose B&B in Bo-Kaap, hebben we voor de komende dagen opnieuw bij Yoann geboekt. Vooral de locatie in een kleurrijke en 'echte' buurt vind ik geweldig. La Rose is een thuis ver van huis, waar mensen als gast aankomen en als vriend vertrekken, staat er op hun website en dat kan ik zeker bevestigen. Hopelijk denkt Tania er hetzelfde over. We nemen een Uber naar Rose Street en checken in. We worden begroet door een vriendelijke dame die ons onmiddellijk omhelst en rondleidt. De kamer is ruim en schoon; de inrichting is eenvoudig en pretentieloos, maar wel smaakvol. Enig nadeel is dat het aan de straatkant ligt en dat we de muezzin om de zoveel tijd horen zingen. Ja we zitten hier tussen de moslims. 

We gaan deze avond niet meer op stap want morgen staat er een vroege uitstap op het programma. We gaan op ontdekking in het Lange Township. 

Stellenbosch - Franschhoek - Paarl

‘It is hard to beat this kind of happiness I feel while in the wine region of South Africa’

De laatste volledige dag voor onze reisgenoten is aangebroken. Vandaag gaan we vertoeven in de wijnstreek van Zuid-Afrika. We vertrekken na het geweldige ontbijt van de President Hotel en rijden in een uurtje naar Stellenbosch. Wil je  eens echt winkelen zoals men dat tweehonderd jaar geleden deed? In dit dorp is dat nog steeds mogelijk. In de Dorpstraat kun je ‘Oom Samie se Winkel’ vinden. Deze winkel bestaat al meer dan twee eeuwen en is door al die jaren heen nooit aangepast in het interieur of exterieur. De winkel is nog altijd in de oorspronkelijke staat. Je vindt er onder meer wijnen, fruitsoorten, hebbedingetjes en antieke gebruiksvoorwerpen. Het enige wat er wel veranderd is in de handelswijze van de winkel is dat je er nu gewoon met creditkaart kan betalen waar je vroeger moest ruilen.

Simon van der Stel, ontdekte een stuk mooi en vruchtbaar land in 1679. Hij was op dat moment de gouverneur van Kaap de Goede Hoop. Hij besloot er een dorp te stichten, direct langs de kant van de Eerste Rivier. Hij noemde het dorp Van der Stel se Bosch. Het dorp bestaat nog steeds, nu onder de naam Stellenbosch. Het is een leuk stadje dat kan worden gezien als één groot openluchtmuseum, zo mooi is het.

Het wordt ook wel eens het eikendorp genoemd. De eiken werden destijds uit Engeland geïmporteerd met als doel er wijnvaten van te maken. Daar worden ze nu niet meer voor gebruikt en de bomen zijn ook beschermd, wat tot gevolg heeft dat wanneer je een huis wilt bouwen op de plaats waar een eik staat, je het huis om de boom heen moet bouwen. De oude eikenbomen maken het geheel helemaal af, evenals de oude gebouwen die de historie lijken uit te ademen. De oude Dorpstraat is officieel een nationaal monument en we zien er de meest indrukwekkende oude gebouwen in talloze stijlen, van Victoriaans en Gregoriaans tot Kaap-Hollands. 

Stellenbosch is hét hart van de wijnbouw. Het is het niet voor niets het begin van de wijnroute en natuurlijk vind je er mooie wijngaarden. Rond het dorp zijn de mooiste, en ook zeker de oudste, wijngaarden van heel Zuid-Afrika te vinden. ‘Baie Lekker Wyne’ hebben ze hier! Het wijnlandschap rond Stellenbosch is misschien wel het mooiste ter wereld. De nu eens golvende, dan weer vlakke wijngaarden liggen als een groen tapijt tussen blauw- en bruingrijze bergen onder een blauwwitte lucht. Te midden van de druivenakkers zie je bloemrijke parken en tuinen van wijngoederen, met tussen al die kleuren het wit van homesteads, de oude, tot monument verklaarde Hollandse boerderijen. En je denkt: als hier geen goede wijn gemaakt kan worden, waar dan wel?

Omdat we straks al gaan wijnproeven, besluiten we de vele wijnbarretjes links te laten liggen. Terwijl sommige groepsleden het museum bezoeken, trekken Mieke, Tania en ikzelf de stad in op zoek naar verborgen pareltjes. Er zijn tal van leuke winkeltjes waar nog het echte Afrikaans wordt gesproken. Her en der staan nog wat borden met Afrikaanse spreuken op. Wij vinden dit Afrikaanse taaltje heel leuk.

De Moederkerk wordt echt gezien als het symbool van de stad. De Moederkerk is niet meer helemaal origineel, want de oorspronkelijke Moederkerk brandde af in het jaar 1710. Het heeft in totaal meer dan tien jaar geduurd om de kerk weer helemaal herop te bouwen. Vervolgens werd er in het jaar 1814 een stuk bijgebouwd, en een halve eeuw daarna werd de kerk helemaal gemaakt zoals deze nu nog steeds is. Carl Otto Hagar, een kunstenaar uit Duitsland heeft de Neogotische stijl in het ontwerp van de Moederkerk gerealiseerd. Aan de kerk zien we een dakloze rasta man en we willen stiekem een foto nemen van de man maar hij is heel opmerkzaam en verdwijnt voor we hem kunnen vastleggen op foto. We besluiten dan maar even de kerk binnen te gaan maar dan duikt de man plots op naast ons. Hij zegt: ‘When you want to take a picture of me, you should ask’. Mieke en ikzelf gebaren van kromme haas en we zeggen dat we helemaal geen foto van hem aan het nemen waren. Hij vraagt om te kijken. Ik heb daar geen probleem mee want de mislukte foto is allang gewist. Hij lijkt teleurgesteld en vraagt beteuterd: ‘You do not want a photo of me?’. Ik antwoord : ‘I would love a photo as you are very colourful’. Dat tovert een glimlach op zijn gezicht en terwijl ik de foto wil nemen, zegt hij: ‘You will give me something?’. Ik had niet anders verwacht dus ik repliceer: ‘oké do you trust me? I will take a photo and then I will give you something’. Ik zie de aarzeling op zijn gezicht, maar toch geeft hij me de breedste glimlach die hij heeft om me dan verwachtingsvol aan te kijken. Ik hou wel woord en geef hem 10 ZAR (0,50€) waar hij super blij mee is.

Omringd door imposante bergketens en uitgestrekte wijngaarden ligt één van Zuid-Afrika’s meest betoverende dorpjes: Franschhoek. Deze idyllische plek, met een naam die ‘Franse Hoek’ betekent, ademt geschiedenis. Hugo zet ons af bij het Hugenoten monument en van daar wandelen we het dorpje in op zoek naar een leuk plekje om te lunchen. We kiezen een Italiaans restaurantje uit voor een pasta en een pizza. Ze beloven alles binnen het half uur op tafel te zetten en dat lukt. We eten heerlijk! We zijn blij dat we in de beide dorpjes vandaag wat vrije tijd kregen en stappen goedgezind terug de bus op.

Nelson Mandela kwam in 1990 vrij uit de gevangenis dus bezoeken we hier het standbeeld dat van hem werd gemaakt en daarna rijden we door naar Paarl waar we het ‘Taalmonument’ bezoeken dat ontworpen en gebouwd werd in 1975. Het monument ligt op de helling van Paarl Rock en is een eerbetoon aan de Afrikaanse taal dat na vele jaren eindelijk erkent wordt als een officiële taal. De Afrikaanse taal is een heel gezellige, grappige, natuurlijk aanvoelende taal. Het is een samenvoeging van vooral Nederlands, Frans, Duits en Indisch. Samen geeft dit dus het Afrikaans. Het monument is echter ook omstreden. Als je je in de cultuur verdiept, is een groot deel van de recente geschiedenis van Zuid-Afrika pijnlijk en zwaar. Het herinnert veel zwarte Zuid-Afrikanen aan de periode van apartheid in hun land. We lopen de trap op naar het monument, omgeven door een prachtig aangelegd park en Hugo geeft uitleg. Ik vind het nog steeds prachtig!

Na deze culturele stop, gaan we wijnproeven. Een must wanneer je in de wijnstreek passeert. Op de wijnboerderij Fairview, worden we rondgeleid door een lief meisje, die ons alles vertelt over de 8 wijnen die we vandaag gaan proeven. Haar motto: If you do not drink wine in this region, you are wasting your time! We proeven drie soorten wit, een roseetje en 3 soorten rode wijn. Eindigen doen we met een rode dessertwijn. De wijn wordt geserveerd met verschillende soorten kaas, maar omdat ik dat niet lust krijg ik brood. Wat denk je? Zitten er toch olijven in dat brood zeker! Ja dat lust ik ook niet. Gelukkig heb ik nog een zakje chips bij. Ook prima om te knabbelen bij een glaasje. Plots voel ik iets bijten … ik kijk naar beneden en zie een klein bruin beestje met rode flanken. Ik veeg het weg en voor ik goed en wel kan zien wat het is, heeft Tania het al platgetrapt. Het blijft nog wat pijnlijk maar uiteindelijk trekt het weg en zie ik er niets meer van. Wat het ook was, ik hou er geen bult aan over. Voor ons op tafel ligt een prijslijst van de wijnen, maar ik ben niet echt van plan om iets te kopen. Ook de andere groepsleden houden het bij proeven. In een ietwat giechelige stemming stappen we terug de bus op. Richting Kaapstad.

S’ Avonds gaan we opnieuw naar de Hussar Grill voor alweer, en hopelijk het laatste, driegangenmenu. Voor een laatste avond, is het redelijk rustig en iedereen is een beetje down omdat ze morgen naar huis vertrekken. Wij gaan hen ook missen maar hebben natuurlijk nog wel een paar dagen extra vakantie. Om 22 u zijn we terug in het hotel. Wanneer de zee op de achtergrond ruist, komt de nachtrust vanzelf.

Tafelberg - Kaap de Goede Hoop - Boulder Beach,

‘Capetown is calling - a home away from home’

Ik kan me inbeelden dat als je hier bent geboren, elke andere stad in het niet valt. Laat je niet misleiden door de ogenschijnlijke loomheid van de ‘mother city’ want achter deze façade schuilt een bruisende stad. Ze is bovendien omgeven door een betoverende natuur en machtige bergen. Veel plekken zijn mooi, maar Kaapstad heeft het allemaal: bergen die in de oceaan duiken, wijn van wereldklasse, fantastisch eten, pinguïns, prachtige stranden, wandelroutes en zonsondergangen die bijna onwerkelijk lijken. Kaapstad maakt de hype niet alleen waar, maar zet een compleet nieuwe standaard! Hopelijk deelt ook Tania weldra mijn mening!

De Tafelberg in Kaapstad is altijd de hoogste prioriteit. Waarom? De Tafelberg is vaak in dikke wolken gehuld – de lokale bevolking noemt dit 'het tafelkleed' – en het heeft dan geen zin om er naartoe te gaan, want dan zie je niets. We schrikken er dus niet van dat het programma wordt omgegooid want van zodra het helder is, moeten we naar boven. Gisteren had Hugo ons al gezegd dat het programma aangepast zou worden. ‘We gaan nu de Tafelberg op’.

Waar je ook bent in Kaapstad, de Tafelberg vormt de schilderachtige achtergrond, want hij torent boven de stad uit. Met een hoogte van zo’n duizend meter en een lengte van drie kilometer is dit natuurwonder niet te missen. En natuurlijk móet je op het dak van de Tafelberg hebben gestaan.  De kabelbaan overspant de afstand tussen het dalstation op 366 m en het bergstation op 1067 m met een 1244 m lange kabel. We laten ons met de roterende kabelbaan naar boven voeren. Zo hebben we een 360° uitzicht op Lion’s Head. Deze prachtige berg is een van de meest herkenbare symbolen van Kaapstad. Na enkele minuten komt echter de mist opzetten. ‘What a difference a minute makes!’ Het lijkt wel een scène uit Gorilla’s in de mist. 

Eenmaal boven hoor ik Ann zeggen: ‘Volg Nadine, zij weet de weg’. Even snel nadenken want de kant van Kaapstad zit onder een dikke wolk mist nu, maar aan de andere kant is het blauwe lucht dus stel ik voor om de weg in de andere richting te volgen. Met wat geluk waait de mistwolk voorbij. Aan de andere kant worden we betoverd door de natuurlijke schoonheid die ons omringt. We kijken onze ogen uit. FENOMENAAL!!

Kaapstad heeft ongetwijfeld de schitterendste natuurlijke ligging van alle steden die ik ooit heb gezien. Sinds 2011 staat de Tafelberg op de lijst van de zeven nieuwe wereldwonderen. Het plateau van de Tafelberg is vlak en je kunt er heel gemakkelijk overheen lopen. We dwalen over de paden aan de achterkant van de berg en fotograferen de met struikgewas begroeide kliffen. Dit gebied doet me denken aan het landschap in ‘Game of Thrones’.

Vanuit Kaapstad slingert een prachtig kustweg richting Cape Point: Chapman’s Peak Drive. Langs de ene kant rode, ruwe rotsen waar de weg echt werd uitgehouwen en aan de andere kant de oceaan. De tocht naar het einde van het schiereiland is werkelijk indrukwekkend en adembenemend. Kliffen storten met steile kracht omlaag in de zee. Wilde golven dansen terwijl de wind er toefjes water afblaast. Je ziet hoe de golven zich op het strand smijten en wild op de rotsen beuken. Lage begroeide heuvels met daarin opvallende vierkante rotsblokken, het lijken wel lego blokjes. Weinig versleten alsof de ijstijd die ze heeft gevormd maar net voorbij is. Hoe dichter we bij Kaap de Goede hoop komen, hoe desolater het landschap. Steeds minder huizen, steeds minder begroeiing. Het wemelt er van de plantjes in zo ongeveer elke tint groen, grijs en bruin. Het lijkt wel een miniatuurwoud, hier liefkozend fynbos genoemd. 

We hebben op school allemaal wel die les gehad over Kaap de Goede Hoop: dat wispelturige stuk land dat slecht weer bracht voor Vasco da Gama en talloze andere ontdekkingsreizigers. Er varen nauwelijks schepen want er zijn hevige stromingen hier. Ze noemen deze rotsachtige uithoek niet voor niets de stormkaap. In de zee rond Kaap de Goede Hoop liggen duizenden scheepswrakken die in het onheilspellende weer vergingen. Daarom werden er vuurtorens gebouwd om de vaarroute veiliger te maken. Ze staan echter niet op Kaap de Goede Hoop maar op het hoger gelegen Cape Point, even verderop, maar dat bezoeken we later op de dag.

De natuur, het geweld van de golven, de ongereptheid, de enorme aangespoelde waterplanten, de zon en een zalig windje, geweldig allemaal. Hier zouden we gemakkelijk een gehele dag kunnen doorbrengen. In de verte zien we zeehonden op een rots en honderden vogels genieten er van de zon.

Hugo heeft het geweldige idee om te gaan lunchen op de rotsen voorbij Kaap de Goede Hoop. Wanneer iedereen zich geïnstalleerd heeft, geeft Chantal plots een gil ‘baviaan’ ! Ik was sowieso al extra alert dus bij mij hebben die brutale beesten niks te zoeken, maar met Hugo zijn boterhammetje zijn ze wel weg. Ze komen bij iedereen eens kijken wat er te rapen valt en ze zijn best agressief, vooral het mannetje.

Tania en ik hadden ons geïnstalleerd op de zachte fleece van Tania, maar nadat wij zijn recht gesprongen, blijft de fleece wel op de rotsen liggen. Ondertussen zit het vrouwtje met kind naast de fleece en is het niet zeker wat het beest gaat doen. Het zou niet de eerste keer zijn dat zo’n baviaan een kledingstuk mee ritst. Hugo komt aangestormd en jaagt het beest weg om zo de fleece van Tania in veiligheid te brengen. Ons gezellig lunchplekje wordt wel ingewisseld met een plekje op de bus. De apen blijven nog wel even in de buurt want ze zijn er nog niet van overtuigd dat er geen hapje meer te rapen valt.

We rijden verder naar boven en in de weidse vlakte links van ons ontwaren we een elandantiloop en een struisvogel en rechts van ons trekt de zee de aandacht. Turbulente golven stuiten er afwisselend op strand en rotspartijen. We kunnen met een treintje naar boven of te voet. Omdat we gisteren al zo lang in de bus gezeten hebben besluiten we te voet naar boven te gaan. Op,de steile weg naar boven zijn er tal van mooie plekjes om te pauzeren. 

Hier speelt de natuur de hoofdrol. In mijn ooghoek zie ik iets wit uit het water komen. Ik denk gelijk dat het een walvis is en verwittig de anderen. Blijkt dat het een rots in het water is waar de golven tegenaan stuiten. Ik heb mijn medereizigers toch even enthousiast gekregen! Gelukkig spotten we ook nog andere diertjes. De prachtige Swart gordelakkedis heeft zware, stekelige schubben en komt voornamelijk hier voor.

Hoe indrukwekkend de Big Five ook zijn, niets doet mijn hart zo smelten als de Afrikaanse pinguïn. In Boulders Bay leeft een kolonie van ongeveer 3.000 exemplaren. Dat is opmerkelijk, want enkele tientallen jaren geleden was de populatie hier nog uiterst klein. Dankzij beschermingsmaatregelen groeide ze uit tot een van de bekendste pinguïnkolonies van Zuid-Afrika. Nadat An onze toegang heeft geregeld, wandelen we vanuit het Boulders Visitor Centre over de houten promenades van Foxy Beach. Deze verhoogde wandelpaden voeren ons door de duinen naar de plek waar de meeste pinguïns broeden, rusten en rondwaggelen. Het is de ideale locatie om de dieren van dichtbij te observeren zonder hen te storen. Overal zien we pinguïns: tussen de struiken, op het strand en zelfs onder de houten vlonders. Toch voelt het voor mij een beetje als een dierentuinervaring.

De Afrikaanse zwartvoetpinguïn is de enige pinguïnsoort die broedt op het Afrikaanse continent. Met een hoogte van ongeveer 60 cm, een zwart-wit ‘smoking’, een opvallende zwarte borstband en een roze vlek boven de ogen, is hij uitstekend aangepast aan het koele, visrijke water hier. Het blijft een surrealistisch gezicht: duizenden zwart-witte pinguïns op een zonovergoten Zuid-Afrikaans strand. Ze worden ook wel ezelspinguïns genoemd vanwege hun kenmerkende balkende roep. Sommige pinguïns hebben nog donsveertjes omdat ze nog niet lang geleden geboren zijn

Wanneer we buiten komen, zien we ook nog enkele dassies. Ze lijken wel onder hypnose en staren in de verte alsof wij niet bestaan. Mijn dag kan niet meer stuk, twee van mijn favoriete Zuid-Afrikaanse diertjes op amper 100 meter van elkaar. 

We rijden terug richting Kaapstad. De rit op zich is ook een ware traktatie. De bergen in de nevel, ruige rotsen en een eindeloze oceaan. Ik zou niets liever willen dan over Chapman’s Peak cruisen in een cabrio, met zo’n vintage sjaaltje in mijn haar, eruitziend als een model. In plaats daarvan zitten we in onze bus.  Maar wie ben ik om te klagen? Ik bevind me immers in de mooiste stad ter wereld – althans, volgens mij!

Vanavond gaan we eten in Restaurant Den Anker, gelegen aan het Victoria & Alfred Waterfront, waar de Atlantische Oceaan de 'Mother City' ontmoet. Het restaurant beschikt over kamerhoge ramen die een schilderachtig uitzicht op de Tafelberg bieden. De oprichter van het restaurant is een Belg en daarom staan er hier heel wat Belgische bieren op de kaart. Zes daarvan zijn van de tap verkrijgbaar: De Koninck, Vedett Extra White, Liefmans Fruitesse, La Chouffe en hun eigen 'house ale' Anker Brew, maar ze hebben ook 25 Belgische bieren op fles, waaronder Duvel, Westmalle Tripel of St. Bernardus. Jullie horen het, een walhalla voor de bierdrinkers onder ons. We hebben weer een vastgesteld menu en starten met gerookte, gemarineerde zalm om van te watertanden. Ik heb werkelijk nog nooit zo’n lekkere zalm gegeten. Het hoofdgerecht is kingklip als je voor vis gaat en koedoe steak als je voor vlees gaat. We kiezen van elk eentje. De koedoe smaakt een beetje zoet en de kingklip naar kabeljauw. Na een heerlijke maaltijd, zet Hugo ons veilig af in het hotel.